ادارهٔ کل حقوقی قوهٔ قضاییه
نظریهٔ مشورتی ۷/۱۴۰۰/۱۳۸۸ — ۱۴۰۰/۱۲/۱۶
- شمارهٔ نظریه
- ۷/۱۴۰۰/۱۳۸۸
- تاریخ صدور
- ۱۶ اسفند ۱۴۰۰
- اعتبار
- راهنمای اجرایی
پرسش
با توجه به اینکه مستندات از ماده ۶۴۴ قانون آیین دادرسی کیفری پذیرش متهمان غیرنظامی در بازداشتگاه نظامی ممنوع بوده و از طرفی پذیرش متهمان نظامی سایر مراجع قضایی در بازداشتگاه نظامی منوط به طی تشریفات در ماده مذکور می باشد لذا خواهشمند است در خصوص سوالات زیر انجانب را ارشاد بفرمایید یک اساسا ملاک تشخیص بازداشتگاه نظامی چیست آیا بازداشتگاه های امنیتی نظیر بازداشتگاه وزارت دفاع سپاه ارتش و ناجا نظامی محسوب می شوند یا خیر در صورتی که بازداشتگاه‌های موصوف نظامی محسوب نشوند علت پذیرش متهمان نظامی در بازداشتگاه های مذکور بر اساس چه توجیهی صورت می گیرد ۴ در صورتی که بازداشتگاه‌های موصوف نظامی محسوب شوند آیا مراجع قضایی عمومی می‌توانند متهمین غیرنظامی را در این بازداشتگاهها معرفی نمایند با توجه به تعبیر مقنن در ماده ۶۴۷ قانون آیین دادرسی کیفری مبنی بر اینکه دادستانی نظامی نظارت کامل بر بازداشتگاه ها و زندان های نظامی حوزه قضایی خود دارد منظور از قید نظارت کامل چیست آیا منظور مقنن نظارت استصوابی است یا اطلاعی آیا دادستان نظامی می‌تواند از پذیرش متهمین غیرنظامی اعزامی از سایر مراجع قضایی ممانعت به عمل آورد یا خیر؟
متن نظریه
۱- مستفاد از مواد ۶۴۳ و ۶۴۴ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ و شق ۳ بند «ب» ماده ۱ و مواد ۳۲۵ و ۳۲۸ آیین‌نامه اجرایی سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور مصوب ۱۴۰۰ بازداشتگاه نظامی که توسط سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی ایجاد می‌شود، محل اختصاص یافته برای نگهداری موقت متهمان نظامی تحت قرار تأمین کیفری (افراد مصرح در بندهای «الف» تا «ح» قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح مصوب ۱۳۸۲) است که با دستور کتبی مقام قضایی یا قانونی صلاحیت‌دار معرفی شده و تحت مدیریت یا نظارت سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور است.
۲- با توجه به شق ۳ بند «ب» ماده ۱ آیین‌نامه اجرایی فوق‌الذکر، بازداشتگاه امنیتی از بازداشتگاه نظامی متفاوت است.
۳- مستفاد از ماده ۶۴۶ قانون آیین دادرسی کیفری و شق ۳ بند «ب» ماده ۱ آیین‌نامه اجرایی سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور نگهداری آن دسته از متهمان نظامی که مرتکب جرم امنیتی شده باشند به دستور مقام قضایی صالح در بازداشتگاه‌های امنیتی فاقد منع قانونی است.
۴- با توجه به پاسخ سؤالات قبل، پاسخ به این سؤال منتفی است.
۵- الف و ب) مطابق ماده ۳۲۵ آیین‌نامه اجرایی سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور مصوب ۱۴۰۰ وظایف و اختیاراتی که برای دادستان یا قاضی اجرای احکام دادسرای عمومی و انقلاب مقرر شده است، در خصوص بازداشتگاه و زندان‌های نظامی (موسسه‌های کیفری نظامی) بر عهده دادستان نظامی یا قاضی اجرای احکام دادسرای نظامی است و لذا نحوه نظارت حسب مورد می‌تواند متفاوت باشد.
ج) با توجه به تبصره ماده ۶۴۴ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ و ماده ۳۲۸ آیین‌نامه اجرایی سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور مصوب ۱۴۰۰ معرفی متهمان غیر نظامی از سوی سایر مراجع قضایی به بازداشتگاه نظامی فاقد وجاهت قانونی است و دادستان نظامی صرفا حق تذکر مراتب به مرجع قضایی ذی‌ربط را دارد.
نظریهٔ مشورتی جنبهٔ راهنمایی دارد و مانند رأی دادگاه لازم‌الاجرا نیست؛ با این حال، چون پاسخ ادارهٔ کل حقوقی قوهٔ قضاییه است، برای فهم رویهٔ اجرایی و پیشگیری از اختلاف، مرجع مهمی به‌شمار می‌رود.
مستندات قانونی مرتبط۴
این نظریه برای کتابخانهٔ مدونات از مجموعهٔ نظریات مشورتی ادارهٔ کل حقوقی قوهٔ قضاییه بازخوانی شده است؛ برای استناد رسمی، متن منتشرشدهٔ همان اداره مرجع نهایی به‌شمار می‌رود.