ادارهٔ کل حقوقی قوهٔ قضاییه
نظریهٔ مشورتی ۷/۱۴۰۰/۱۴۷۴ — ۱۴۰۰/۱۱/۱۹
- شمارهٔ نظریه
- ۷/۱۴۰۰/۱۴۷۴
- تاریخ صدور
- ۱۹ بهمن ۱۴۰۰
- اعتبار
- راهنمای اجرایی
پرسش
نظر به اینکه بر اساس ماده ۳۴۶ قانون آیین دادرسی (کیفری لزوم تعیین وقت رسیدگی در محاکم کیفری ) دو مورد برای عدم لزوم تعیین وقت رسیدگی در مواد ۳۴۰و۳۴۱ قانون یادشده استثنا شده است که یکی از این موارد ذیل ماده ۳۴۱ یعنی در مواردی که پرونده به طور مستقیم در دادگاه مطرح میشود ( مثل جرایم درجه۷ و۸دادگاه کیفری ۲ وکلیه جرایم در صلاحیت کیفری ۲ در دادگاه بخش ) که فلسفه استثنا اخیر(م ۳۴۱ ) میتواند این باشد که اظهارات و دفاعیات شاکی و متهم یکبار توسط قاضی رسیدگی کننده در مرحله تحقیقات اخذ شده است و لزوم تعیین وقت رسیدگی می تواند از موجبات اطاله باشد ؛ زیرا در محاکم کیفری ۲ بر اساس ماده ۳۴۲ دادگاه در صورت بدون تعیین وقت رسیدگی، امکان استماع اظهارات اصحاب دعوا را ندارد ولی در دادگاه بخش این امر سالبه به انتفاع موضوع است ، چون در دادگاه بخش بر اساس مواد ۲۹۹ و ۳۳۶ قانون یاد شده را راسا و مستقیم کلیه تحقیقات ،رسیدگی و صدور رای توسط یک قاضی واحد صورت می‌یگیرد حال سوال این است که آیا دادگاه بخش در جرایم در صلاحیت کیفری ۲ می تواند در صورت اخذ اظهارات شاکی و متهم در مرحله تحقیقات مقدماتی و عدم لزوم مواجهه حضوری بدون تشکیل جلسه رسیدگی (بر اساس منطوق و مفهوم ماده ۳۴۱ )آخرین دفاع متهم را اخذ نماید و سپس مبادرت به صدور رای نماید؟
متن نظریه
اولا، با عنایت به بند«ب» ماده ۳۴۰ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ ضابطه تفکیک «مرحله تحقیقات مقدماتی» از «مرحله دادرسی به معنای اخص» در مواردی نظیر فرض سؤال که پرونده به طور مستقیم در دادگاه مطرح میشود، صدور دستور تعیین وقت رسیدگی و ابلاغ مراتب به اصحاب دعوی و دیگر اشخاصی است که متعاقب انجام تحقیقات مقدماتی باید در دادگاه حاضر شوند.
ثانیا، دادگاه بخش که مطابق ماده ۲۹۹ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، به جرائم داخل در صلاحیت دادگاه کیفری دو رسیدگی میکند، با عنایت به قسمت اخیر ماده ۳۴۱ این قانون، ابتدا باید تحقیقات مقدماتی را رأسا انجام دهد و پس از آن چنانچه انجام دادرسی را ضروری تشخیص دهد، نسبت به تعیین وقت رسیدگی و ابلاغ به طرفین اقدام کند.
ثالثا، اصولا رسیدگی کیفری دارای دو مرحله (تحقیقات مقدماتی و دادرسی به معنای اخص) است که حسب قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، تحقیقات مقدماتی توسط دادسرا (مواد ۲۲ و ۹۲) و دادرسی از سوی دادگاههای کیفری مذکور در ماده ۲۹۴ این قانون صورت می‌پذیرد؛ اما در مواردیکه پرونده به طورمستقیم در دادگاه کیفری مطرح میشود، مطابق قسمت اخیر ماده ۳۴۱ قانون یادشده انجام تحقیقات مقدماتی توسط دادگاه باید طبق مقررات مربوط صورت گیرد؛ بنابراین در فرض سؤال، دادگاه بخش که مطابق ماده ۲۹۹ قانون فوقالذکر به تمامی جرایم داخل در صلاحیت دادگاه کیفری دو رسیدگی میکند، بدوا باید تحقیقات مقدماتی را رأسا انجام دهد و پس از آن، چنانچه دادرسی را ضروری تشخیص دهد، نسبت به تعیین وقت رسیدگی و احضار طرفین اقدام کند.
نظریهٔ مشورتی جنبهٔ راهنمایی دارد و مانند رأی دادگاه لازم‌الاجرا نیست؛ با این حال، چون پاسخ ادارهٔ کل حقوقی قوهٔ قضاییه است، برای فهم رویهٔ اجرایی و پیشگیری از اختلاف، مرجع مهمی به‌شمار می‌رود.
مستندات قانونی مرتبط۷
این نظریه برای کتابخانهٔ مدونات از مجموعهٔ نظریات مشورتی ادارهٔ کل حقوقی قوهٔ قضاییه بازخوانی شده است؛ برای استناد رسمی، متن منتشرشدهٔ همان اداره مرجع نهایی به‌شمار می‌رود.