ادارهٔ کل حقوقی قوهٔ قضاییه
نظریهٔ مشورتی ۷/۱۴۰۰/۲۹۲ — ۱۴۰۰/۰۸/۲۴
- شمارهٔ نظریه
- ۷/۱۴۰۰/۲۹۲
- تاریخ صدور
- ۲۴ آبان ۱۴۰۰
- اعتبار
- راهنمای اجرایی
پرسش
به موجب مواد ۵۶۰ و ۵۶۲ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) هر گونه حفاری و کاوش باید با اجازه میراث فرهنگی باشد. در یک پرونده قضایی افرادی به لحاظ حفاری غیر مجاز تحت تعقیب قرار گرفته‌اند و بر اساس تشخیص مقام قضایی، برای کشف حقیقت و صیانت از آثار فرهنگی و دفینه‌های موجود و بیت المال، اقدام به حفاری و کاوش لازم است.
۱- آیا مقام قضایی نیز با توجه به مواد ذکر شده می‌بایست همانند دیگر افراد برای حفاری از میراث فرهنگی مجوز اخذ کند؟
۲- در صورتی که پاسخ مثبت باشد، آیا مواد ذکر شده شامل مناطقی است که به ثبت میراث فرهنگی رسیده است یا این‌که مناطق ثبت نشده را هم شامل می‌شود؟
متن نظریه
اولا و ثانیا، اصولا بازپرس در انجام تحقیقات مقدماتی تابع اصل آزادی تحصیل دلیل بوده و لذا هرگونه اقدام تحقیقی از سوی بازپرس جهت کشف حقیقت مجاز است؛ با این وجود اقدام تحقیقی مستلزم حفاری در اماکن و محوطه‌های تاریخی، اعم از این‌که در آثار ملی ثبت شده باشند یا چنین نباشد، به منظور جلوگیری از تزلزل بنیان این آثار و جلوگیری از هرگونه خرابی و لطمه به آن‌ها، باید با نظارت و هدایت کارشناسان و متخصصین سازمان میراث فرهنگی انجام شود و اگر سازمان مذکور حاضر به معرفی کارشناسان خود نشود، مقام قضایی می‌تواند از دیگرکارشناسان امر استفاده کند.
نظریهٔ مشورتی جنبهٔ راهنمایی دارد و مانند رأی دادگاه لازم‌الاجرا نیست؛ با این حال، چون پاسخ ادارهٔ کل حقوقی قوهٔ قضاییه است، برای فهم رویهٔ اجرایی و پیشگیری از اختلاف، مرجع مهمی به‌شمار می‌رود.
مستندات قانونی مرتبط۲
این نظریه برای کتابخانهٔ مدونات از مجموعهٔ نظریات مشورتی ادارهٔ کل حقوقی قوهٔ قضاییه بازخوانی شده است؛ برای استناد رسمی، متن منتشرشدهٔ همان اداره مرجع نهایی به‌شمار می‌رود.