نظریهٔ مشورتی ۷/۱۴۰۰/۸۰۲ — ۱۴۰۱/۰۵/۲۳

پرسش

۱- ملاک محاسبه هزینه دادرسی مرحله واخواهی، تجدید نظرخواهی، اعاده دادرسی، اعتراض ثالث اصلی، جلب ثالث و ورود ثالث در دعاوی راجع به اموال غیر منقول، ارزش منطقه‌ای زمان تقدیم دادخواست بدوی یا اصلی است یا زمان تقدیم هر یک از دادخواست‌های واخواهی، تجدید نظرخواهی و امثال آن؟

۲- در محاسبه نیم‌عشر دولتی در دعاوی راجع به اموال غیر منقول، آیا مبلغ خواسته ملاک است یا ارزش منطقه‌ای زمان تقدیم دادخواست یا ارزش منطقه‌ای زمان اجرای حکم؟

متن نظریه

۱ و ۲- اولا، هر چند در خصوص معیار تعیین هزینه دادرسی در مراحل اعتراض به دعاوی مالی، معیار محکوم‌به است؛ اما در صورتی که موضوع دعوا وجه نقد نباشد و مال منقول مشخصی باشد و همان مال موضوع حکم قرار گیرد، هزینه دادرسی بر مبنای خواسته تقویم شده در مرحله بدوی محاسبه می‌شود. بر همین مبنا، با توجه به این‌که خواسته غیر منقول نیز به حکم قانون بر مبنای ارزش معاملاتی املاک در زمان تقدیم دادخواست بدوی، تقویم شده است، تقویم مجدد خواسته بر مبنای قیمت منطقه‌ای زمان تقدیم دادخواست تجدید نظر قانونا مجاز نبوده و معیار محاسبه هزینه دادرسی مراحل اعتراضی و نیم‌عشر اجرایی، قیمت منطقه‌ای زمان تقدیم دادخواست بدوی است.

ثانیا، دعاوی طاری اصولا از دعوای اصلی مستقل هستند و طرح آن‌ها در کنار دعوای دیگر نافی این استقلال نیست؛ لذا در دعاوی ورود و جلب ثالث، هزینه دادرسی باید بر اساس قیمت منطقه‌ای زمان تقدیم دادخواست ورود یا جلب ثالث محاسبه شود.

نظریهٔ مشورتی جنبهٔ راهنمایی دارد و مانند رأی دادگاه لازم‌الاجرا نیست؛ با این حال، چون پاسخ ادارهٔ کل حقوقی قوهٔ قضاییه است، برای فهم رویهٔ اجرایی و پیشگیری از اختلاف، مرجع مهمی به‌شمار می‌رود.