ادارهٔ کل حقوقی قوهٔ قضاییه
نظریهٔ مشورتی ۷/۱۴۰۰/۸۸۹ — ۱۴۰۰/۰۸/۱۹
- شمارهٔ نظریه
- ۷/۱۴۰۰/۸۸۹
- تاریخ صدور
- ۱۹ آبان ۱۴۰۰
- اعتبار
- راهنمای اجرایی
پرسش
آیا مقامات قضایی دادسرا در راستای پیشگیری از وقوع جرم و دستورالعمل حفظ حقوق عامه و همچنین کاهش آلام بزه‌دیدگان، می‌توانند در جرایم مزاحمت تلفنی یا سایر جرایمی که از طریق دستگاه‌های مخابراتی واقع می‌شود مثل توهین- تهدید از طریق ارسال پیامک یا به صورت تلفنی، نسبت به مسدودسازی خط تلفن مربوطه تا زمان شناسایی متصرف آن اقدام نمایند؟
متن نظریه
اولا، داشتن خط تلفن از جمله حقوق مدنی هر شخص است و با توجه به اصل بیست و دوم قانون اساسی نمی‌توان کسی را از این حقوق محروم کرد؛ مگر در مواردی که قانون تجویز کند. در قوانین فعلی، با عنایت به اصل قانونی بودن دادرسی کیفری و لزوم رعایت ترتیبات و قواعد ناظر به تعقیب متهم در مرحله تحقیقات مقدماتی موضوع مواد ۱ و ۲ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، درخصوص جواز مسدود کردن خط تلفن متهم به منظور دسترسی به وی نصی وجود ندارد و احضار و جلب و تحقیق از متهم به همان نحوی است که در مبحث اول از فصل ششم قانون مذکور (مواد ۱۶۸ الی ۲۰۳) مقرر شده است؛ لذا به کار گرفتن شیوه‌هایی که در استعلام آمده، فاقد وجاهت قانونی است و مسلما اعمال چنین روش‌های سلیقه‌ای محدود به موارد فوق هم نخواهد بود.
ثانیا، مستفاد از مواد ۹۰، ۹۸، ۱۴۷ و ۱۴۸ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، بازپرس مکلف است در خصوص وسایلی که در ارتکاب جرم به کار رفته و یا مواردی که مرتبط با کشف جرم است، دستور قضایی لازم و از جمله دستور متوقف شدن وسایل و یا توقیف آن‌ها را صادر کند و فروض پرسش (ارتکاب بزه مزاحمت تلفنی، تهدید و توهین به وسیله (خط) تلفن) نیز از این امر مستثنی نیست؛ بنابراین صدور دستور انسداد موقت خط تلفنی که جرم از طریق آن ارتکاب یافته است، در مواردی که دسترسی به متهم و یا شناسایی وی جز از این طریق میسر نیست، فاقد منع قانونی است.
نظریهٔ مشورتی جنبهٔ راهنمایی دارد و مانند رأی دادگاه لازم‌الاجرا نیست؛ با این حال، چون پاسخ ادارهٔ کل حقوقی قوهٔ قضاییه است، برای فهم رویهٔ اجرایی و پیشگیری از اختلاف، مرجع مهمی به‌شمار می‌رود.
مستندات قانونی مرتبط۷
این نظریه برای کتابخانهٔ مدونات از مجموعهٔ نظریات مشورتی ادارهٔ کل حقوقی قوهٔ قضاییه بازخوانی شده است؛ برای استناد رسمی، متن منتشرشدهٔ همان اداره مرجع نهایی به‌شمار می‌رود.