ادارهٔ کل حقوقی قوهٔ قضاییه
نظریهٔ مشورتی ۷/۱۴۰۲/۲۵۵ — ۱۴۰۲/۰۴/۳۱
- شمارهٔ نظریه
- ۷/۱۴۰۲/۲۵۵
- تاریخ صدور
- ۳۱ تیر ۱۴۰۲
- اعتبار
- راهنمای اجرایی
پرسش
مطابق بند اول ماده ۶۱۵ قانون مجازات اسلامی (بخش تعزیرات) مجازات شرکت در نزاع دسته جمعی منتهی به قتل پیش‌بینی شده است و مطابق تبصره ماده ۶۱۴ قانون مجازات اسلامی (بخش تعزیرات) مجازات جرح با چاقو یا اسلحه و امثال آن آمده است. حال سؤال اینجاست که چنانچه فردی حین شرکت در نزاع دسته جمعی مرتکب قتل به وسیله چاقو شود، چه جرایمی رخ داده است؟ شرکت در نزاع دسته جمعی منتهی به قتل + جرح با چاقو + قتل عمدی؟
متن نظریه
شرکت در منازعه موضوع ماده ۶۱۵ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب ۱۳۷۵، وقتی تحقق می‌یابد که عده‌ای همزمان و در یک مکان با هم مشغول منازعه باشند و نزاع آن‌ها منجر به یکی از نتایج مندرج در بندهای ذیل این ماده شود؛ صرف‌نظر از اینکه معلوم باشد یا نباشد که نتیجه حاصله مستند به رفتار کدامیک از شرکت‌کنندگان در منازعه است و در صورتی که نزاع جمعی منتهی به قتل شود، اتهام هریک از افراد شرکت‌کننده در منازعه، «مشارکت در نزاع جمعی منتهی به قتل» است و مجازات نیز بر اساس بند یک ماده پیش‌گفته تعیین می‌شود و چنانچه احراز شود یکی از افراد شرکت‌کننده در منازعه علاوه بر شرکت در نزاع جمعی، نسبت به فرد معینی اقدام به ضرب و جرح (مانند ضرب و جرح با چاقو) نموده است و این اقدام منجر به قتل شده است، در این‌صورت این فرد مرتکب دو رفتار مجرمانه شده است؛ یکی «مشارکت در منازعه منتهی به قتل» و دیگری «قتل عمدی»؛ چون عناصر مادی و معنوی و قانونی این دو رفتار مجزا از یکدیگر می‌باشند و به همین علت در تبصره ۲ ماده ۶۱۵ قانون فوق‌الذکر به صراحت آمده است که «مجازات‌های فوق مانع اجرای مقررات قصاص یا دیه حسب مورد نخواهد بود».
نظریهٔ مشورتی جنبهٔ راهنمایی دارد و مانند رأی دادگاه لازم‌الاجرا نیست؛ با این حال، چون پاسخ ادارهٔ کل حقوقی قوهٔ قضاییه است، برای فهم رویهٔ اجرایی و پیشگیری از اختلاف، مرجع مهمی به‌شمار می‌رود.
مستندات قانونی مرتبط۲
این نظریه برای کتابخانهٔ مدونات از مجموعهٔ نظریات مشورتی ادارهٔ کل حقوقی قوهٔ قضاییه بازخوانی شده است؛ برای استناد رسمی، متن منتشرشدهٔ همان اداره مرجع نهایی به‌شمار می‌رود.