نظریهٔ مشورتی ۷/۱۴۰۳/۵۸۵ — ۱۴۰۳/۱۰/۲۹

پرسش

با عنایت به این که به موجب بند «پ» ماده ۴۱ قانون برنامه هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۴۰۳ وزارت نیرو، سازمان حفاظت محیط زیست و واحدهای تابعه در دعاوی که به منظور صیانت و حفاظت کمی و کیفی منابع آن مطرح می‌شود، از پرداخت هزینه دادرسی معاف شده‌اند، آیا نهادهای یادشده به نحو اطلاق و در تمامی دعاوی از پرداخت هزینه دادرسی معاف شده‌اند و یا آن‌که این دعاوی باید به منظور صیانت و حفاظت کمی و کیفی منابع آب مطرح شود؟ به عنوان مثال، آیا ادارات مذکور در دعوای مطاله وجه چک که ارتباطی با صیانت و حفاظت کمی و کیفی منابع آب ندارد، از پرداخت هزینه دادرسی معافند؟

متن نظریه

اولا، اصل بر پرداخت هزینه دادرسی توسط دستگاه‌های اجرایی است و استثناء از شمول این اصل مستلزم تصریح قانونی است.

ثانیا، در بند «پ» ماده ۴۱ قانون برنامه هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۴۰۳، علت معافیت سازمان‌ها و دستگاه‌های موضوع این بند از پرداخت هزینه دادرسی، صیانت و حفاظت کمی و کیفی منابع آب ذکر شده است؛ بر این اساس، معافیت یادشده محدود به دعاوی حقوقی و کیفری است که با هدف یادشده قابلیت انطباق دارد و در هر صورت، تشخیص مصداق بر عهده مرجع رسیدگی‌کننده است.

نظریهٔ مشورتی جنبهٔ راهنمایی دارد و مانند رأی دادگاه لازم‌الاجرا نیست؛ با این حال، چون پاسخ ادارهٔ کل حقوقی قوهٔ قضاییه است، برای فهم رویهٔ اجرایی و پیشگیری از اختلاف، مرجع مهمی به‌شمار می‌رود.