نظریهٔ مشورتی ۷/۱۴۰۴/۱۳۸ — ۱۴۰۴/۱۱/۲۱

پرسش

با عنایت به آنی بودن جرم تغییر کاربری اراضی زراعی و باغ‌ها و از آنجا که تشخیص زمان وقوع بزه برای تعیین مرور زمان، امری ضروری است در تغییر کاربری به نحو احداث بنا یا استخر و مانند آن، آیا زمان گودبرداری و حفاری ملاک است و یا زمان شروع به احداث بنا یا استخر؟

متن نظریه

با لحاظ رأی وحدت رویه شماره ۸۲۲ مورخ ۱۴۰۱/۳/۳۱ هیأت عمومی دیوان عالی کشور و عنایت به اینکه بزه تغییر غیر مجاز کاربری اراضی زراعی و باغ‌ها موضوع قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ‌ها مصوب ۱۳۷۴ با اصلاحات و الحاقات بعدی جرم مستمر محسوب نمی‌شود و به موجب ماده ۱۰ (الحاقی ۱۳۸۵) قانون یادشده و دستورالعمل تعیین مصادیق تغییر کاربری غیر مجاز موضوع ماده ۱۰ آن قانون، هرگونه اقدام از قبیل ایجاد بنا و تأسیسات، برداشتن یا افزایش شن و ماسه، گودبرداری، خاک‌ریزی مصوب ۱۳۸۶/۶/۱۳ وزیر جهاد کشاورزی مصداق تغییر کاربری غیر مجاز محسوب شده است، عنصر مادی این جرم در زمانی محقق می‌شود که اقدامات اولیه انجام و سبب تغییر کاربری غیر مجاز شده است.

بر این اساس در فرض استعلام، با انجام عملیاتی که ملک را از وضعیت زراعی و یا باغی خارج می‌کند؛ مانند گودبرداری یا خاک‌ریزی، بزه مذکور واقع شده و مبدأ مرور زمان محسوب می‌شود و تداوم عملیات ساخت و ساز و احداث و تکمیل بنا در ملک تغییر کاربری داده شده، در تعیین تاریخ وقوع جرم تأثیری ندارد.

نظریهٔ مشورتی جنبهٔ راهنمایی دارد و مانند رأی دادگاه لازم‌الاجرا نیست؛ با این حال، چون پاسخ ادارهٔ کل حقوقی قوهٔ قضاییه است، برای فهم رویهٔ اجرایی و پیشگیری از اختلاف، مرجع مهمی به‌شمار می‌رود.