نظریهٔ مشورتی ۷/۱۴۰۴/۵۱۰ — ۱۴۰۵/۰۲/۰۹

پرسش

فردی بابت چند فقره چک محکوم شده و اجراییه هم به نفع محکوم‌له صادر شده است. در مرحله اجرای احکام و خارج از دادگاه محکوم‌له و محکوم‌علیه صلح‌نامه‌ای تنظیم و توافق میکنند بابت اجراییه وجه چک‌ها و خسارات تأخیر تأدیه آن، یک باب مغازه تجاری متعلق به محکوم‌علیه به محکوم‌له صلح شود؛ چنانچه مشخص شود مغازه مورد صلح مستحق‌للغیر بوده و یا آنکه صلح‌نامه به علل قانونی دیگری باطل شود، آیا محکوم‌له (متصالح) میتواند اجرای حکم را پیگیری کند و یا آنکه صرفا میتواند قیمت روز مغازه مورد صلح را به نرخ روز و بر اساس آرای وحدت رویه شماره ۷۳۳ مورخ ۱۳۹۳/۷/۱۵ و ۸۱۱ مورخ ۱۴۰۰/۴/۱ هیأت عمومی دیوان عالی کشور مطالبه کند و یا آنکه اختیار انتخاب با محکوم‌له است؟ آیا تبدیل تعهد صورت گرفته و تعهد قبلی (موضوع اجراییه) ساقط شده است؟ آیا میتواند اجرای مفاد اجراییه و همچنین قیمت روز مغازه مورد صلح را مطالبه کند؟

متن نظریه

در فرض سؤال که حکم به پرداخت وجه چک و خسارت تأخیر تأدیه آن صادر شده و قطعیت یافته است و در مرحله اجرای حکم، طرفین توافق کرده‌اند محکوم‌علیه یک باب مغازه تجاری به محکوم‌له صلح کند؛ اما مغازه مستحق‌للغیر درآمده و صلح‌نامه به این علت یا علت دیگری باطل شده است، چنانچه به موجب حکم قطعی بطلان عقد صلح به لحاظ موارد پیش‌گفته اعلام شود، عقد باطل اثری ندارد و عملیات اجرایی ادامه مییابد.

بدیهی است اجرای احکام صرفا در حدود مقرر در اجراییه (محکوم‌به) عملیات اجرایی را ادامه میدهد و چنانچه محکوم‌له مدعی حقی مازاد بر آن (مانند مطالبه غرامت) باشد، مستلزم طرح دعوا و صدور حکم مقتضی است.

نظریهٔ مشورتی جنبهٔ راهنمایی دارد و مانند رأی دادگاه لازم‌الاجرا نیست؛ با این حال، چون پاسخ ادارهٔ کل حقوقی قوهٔ قضاییه است، برای فهم رویهٔ اجرایی و پیشگیری از اختلاف، مرجع مهمی به‌شمار می‌رود.