نشست‌های قضایی شعب دیوان عالی کشور
نشست قضایی درباره شروع به جرم — ۱۳۹۸/۰۳/۳۰
- تاریخ برگزاری
- ۳۰ خرداد ۱۳۹۸
- شهر برگزاری
- هشترود
- موضوع
- شروع به جرم
پرسش
آیا در ماده ۱۲۲ قانون مجازات اسلامی مصوب ۹۲ که شروع به جرم، جرم انگاری شده است؛ شروع به جرم در مورد ترک فعل نیز مصداق دارد؟
نظر و پاسخ
نظر هیئت عالی
غالب حقوقدانان عقیده دارند که شروع به جرم در جرایمی که عنصر مادی آنها ترک فعل است محقق و ثابت نیست این نظر از عبارت های قانون مانند شروع به اجرا نماید استنباط می شود اما عبارات موصوف دلالت صریحی بر ضرورت مثبت بودن فعل ندارد چنانچه مسئول داروخانه به قصد کشتن بیمار از دادن دارو به مریض خودداری کند در این فرایند وی ترک دارو دادن را آغاز کرده حال اگر مسئول نظارت بر داروخانه ها با تماس با وی و تذکر تکلیف قانونی وی را وادار به دادن دارو کند نتیجه موردنظر یعنی قتل تحقق نمی یابد نتیجتا بر صحت نظریه اقلیت اعلام عقیده می شود.
نظر اکثریت
با توجه به تعریف و شرایط و تحقق شروع به جرم محور و اساس آن فعل مثبت مادی است و لذا در مورد ترک فعل شروع به جرم ممکن نیست.
نظر اقلیت
شروع به جرم در ترک فعل نیز امکان پذیر است مانند اینکه نگهبان زندان که به قصد کشتن زندانی از دادن غذا به زندانی خوداری نماید اما پس از شروع به این اقدام و پیش از حصول نتیجه رئیس زندان متوجه موضوع می شود و قصد نگهبان معلق می ماند.
نتیجهٔ نشست‌های قضایی برای یک‌دست‌کردن رویهٔ قضایی ثبت می‌شود و در کنار آرای وحدت رویه، راهنمای مهم شعب و دادگاه‌هاست؛ هرچند ارزش الزامی آن در حدِ رأی وحدت رویهٔ هیئت عمومی نیست.
مستندات قانونی مرتبط۱
این نشست برای کتابخانهٔ مدونات از مجموعهٔ صورت‌جلسه‌های نشست‌های قضایی شعب دیوان عالی کشور بازخوانی شده است؛ برای استناد رسمی، متن منتشرشدهٔ مرجع قضایی همان نشست مرجع نهایی به‌شمار می‌رود.