نشست‌های قضایی شعب دیوان عالی کشور
نشست قضایی درباره حرمت ابدی در ازدواج دائم یا موقت با زن شوهردار — ۱۳۸۳/۰۷/۱۰
- تاریخ برگزاری
- ۱۰ مهر ۱۳۸۳
- شهر برگزاری
- شیروان
- موضوع
- حرمت ابدی در ازدواج دائم یا موقت با زن شوهردار
پرسش
ازدواج دائم یا موقت با زن شوهردار با علم به زوجیت و حرمت نکاح و عدم آگاهی از آن در صورت تحقق نکاح، باطل و باعث حرمت ابدی است؛ آیا اگر عقد در زمان علقه زوجیت یا عده انجام گرفته ولکن دخول بعد از انقضای آن باشد، باعث حرمت ابدی می شود یا نه؟
نظر و پاسخ
نظر هیئت عالی
اگر مواد ۱۰۵۰ و۱۰۵۱ قانون مدنی را مورد مداقه قرار دهیم پاسخ سوال روشن است. با این توضیح که: اگر مردی در صورت وجود علقه زوجیت یا با زنی که در عده است ازدواج کند سه حالت پیش می آید: ۱- مرد عالم به عده و حرمت نکاح باشد عقد باطل و زن حرام موبد است. ۲- مرد از روی جهل به عده و حرمت نکاح و یا به یکی از این دو امر ازدواج می کند و نزدیکی هم واقع شده باشد؛ باز عقد باطل و زن حرام موبد است. ۳- در صورت جهل به عده و حرمت نکاح عقد واقع شود ولی نزدیکی واقع نشده باشد، عقد باطل ولی حرمت ابدی حاصل نمی شود. اما پاسخ سوال، عقد در زمان علقه زوجیت یا عده انجام گرفته لیکن دخول بعد از انقضا باشد نظر به این که عقد در زمانی واقع شده که زن در علقه زوجیت و یا در عده می باشد چون زن برای نکاح منع شرعی و قانونی دارد، عقد باطل است؛ ولی حرمت ابدی حاصل نمی شود.
نظر اکثریت
اطلاق مواد ۱۰۵۰، ۱۰۵۱ قانون مدنی و نیز احتیاط در امر ازدواج که به نظر شارع مقدس از مقام خاصی برخوردار است، اقتضا می کند تا عقد مزبور باطل باشد.
نظر اقلیت
مستفاد از مواد مزبور این است که هر دو در زمان وجود علقه زوجیت یا عده باشد ولکن چون دخول بعد از انقضا عده یا زمان علقه زوجیت است باعث حرمت ابدی نمی شود.
نتیجهٔ نشست‌های قضایی برای یک‌دست‌کردن رویهٔ قضایی ثبت می‌شود و در کنار آرای وحدت رویه، راهنمای مهم شعب و دادگاه‌هاست؛ هرچند ارزش الزامی آن در حدِ رأی وحدت رویهٔ هیئت عمومی نیست.
مستندات قانونی مرتبط۲
این نشست برای کتابخانهٔ مدونات از مجموعهٔ صورت‌جلسه‌های نشست‌های قضایی شعب دیوان عالی کشور بازخوانی شده است؛ برای استناد رسمی، متن منتشرشدهٔ مرجع قضایی همان نشست مرجع نهایی به‌شمار می‌رود.