نشست‌های قضایی شعب دیوان عالی کشور
نشست قضایی درباره کلاهبرداری و عدم مشروعیت معامله — ۱۳۹۵/۰۹/۲۴
- تاریخ برگزاری
- ۲۴ آذر ۱۳۹۵
- شهر برگزاری
- تاکستان
- موضوع
- کلاهبرداری و عدم مشروعیت معامله
پرسش
در مواردی که شاکی در دادن وجه یا مال به متهم فریب می خورد، لیکن منظور وی بدست آوردن مال یا امتیاز نامشروع وخلاف قانون بوده آیا کلاهبرداری محقق است؟
نظر و پاسخ
نظر هیئت عالی
انگیزه می تواند موجب تشدید یا تخفیف مجازات شود، لهذا در ما نحن فیه عنوان مجرمانه را منتفی نمی کند. بناء علیه نظر اکثریت مورد تأیید است.
نظر اکثریت
موضوع از مصادیق کلاهبرداری است چون با حیله و نیرنگ برده شده ،مشروع بودن یا نبودن موضوع تأثیری ندارد و بالواقع در موضوع کلاهبرداری، توسل متهم به وسایل متقلبانه وفریب دادن دیگری وبردن مال او از این طریق ملاک تحقق جرم است، به عبارت دیگر قصد و انگیزه شاکی تأثیری در تحقق یا عدم تحقق این جرم ندارد و همین قدر که تحت تأثیر مانورهای متقلبانه شخص دیگری فریب خورده و مالی را بدهد جرم کلاهبرداری تحقق می یابد.
نظر اقلیت
کلاهبرداری در جایی محقق می شود که اصل معامله مشروع باشد اما آنجا که اصل معامله مشروعیت ندارد نه تنها کلاهبرداری بلکه هیچ جرمی به وقوع نپیوسته است. چرا که معامله ی نامشروع تحت حمایت قانونگذار نیست موضوع صرفا جنبه حقوقی داشته، شاکی می بایست برای استرداد مال خویش دادخواست بدهد.
نتیجهٔ نشست‌های قضایی برای یک‌دست‌کردن رویهٔ قضایی ثبت می‌شود و در کنار آرای وحدت رویه، راهنمای مهم شعب و دادگاه‌هاست؛ هرچند ارزش الزامی آن در حدِ رأی وحدت رویهٔ هیئت عمومی نیست.
این نشست برای کتابخانهٔ مدونات از مجموعهٔ صورت‌جلسه‌های نشست‌های قضایی شعب دیوان عالی کشور بازخوانی شده است؛ برای استناد رسمی، متن منتشرشدهٔ مرجع قضایی همان نشست مرجع نهایی به‌شمار می‌رود.