شنبه ۱۱ مهر ۱۴۰۵

مدونات

نشست‌های قضایی شعب دیوان عالی کشور

نشست قضایی درباره اعمال ماده ۴۴۲ قانون آئین دادرسی کیفری در مجازات های جایگزین حبس — ۱۳۹۷/۰۳/۰۷

تاریخ برگزاری
۷ خرداد ۱۳۹۷
شهر برگزاری
آوج
موضوع
اعمال ماده ۴۴۲ قانون آئین دادرسی کیفری در مجازات های جایگزین حبس

پرسش

چنانچه مجازات جایگزین حبس برای محکوم علیه توسط دادگاه بدوی تعیین شده باشد و محکوم علیه پیش از پایان مهلت تجدید نظر خواهی، با رجوع به دادگاه صادر کننده حکم، حق تجدید نظر خواهی خود را اسقاط یا درخواست تجدید نظر را مسترد نماید و تقاضای تخفیف مجازات کند و دادستان نیز از حکم صادره در خواست تجدید نظر نکرده باشد، آیا تخفیف موضوع ماده ۴۴۲ قانون آئین دادرسی کیفری در خصوص محکوم علیه اعمال می شود ؟

نظر و پاسخ

نظر هیئت عالی

با توجه به اینکه مجازات جایگزین حبس در غیر از موارد موضوع ماده ۶۹ قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ تابعی از مجازات اصلی است و امکان اجرای مجازات اصلی نیز تحت شرایط مقرر قانونی وجود دارد، تخفیف موضوع ماده ۴۴۲ قانون آئین دادرسی کیفری ۱۳۹۲ (که با لحاظ اطلاق آن بر کلیه جرایم تعزیری قابل تسری است)؛ هم شامل مجازات اصلی و هم شامل مجازات جایگزین حبس به صورت توامان می گردد.

نظر اکثریت

ماده ۴۴۲ را در مجازات اصلی اعمال می کنیم ولی در مجازات جایگزین اعمال نمی کنیم و در صورت اعمال ماده ۸۲ قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ مجازات اصلی با اعمال تخفیف موضوع ماده ۴۴۲ قانون آئین دادرسی کیفری اعمال می شود، (ماده ۴۴۲ در حکم سابق توسط دادگاه در مجازات اصلی لحاظ شده است؛ چرا که ۱- موارد مذکور در مواد ۸۳ الی ۸۵ قانون مجازات اسلامی مجازات محور هستند و الزامی به کاهش مجازات جایگزین نداریم. ۲- مجازات های جایگزین حبس با توجه به اصل فردی کردن مجازات ها تعیین می شوند ۳- با توجه به استفاده ماده ۴۴۲ قانون آئین دادرسی کیفری از لفظ (مجازات) و اینکه مجازات های جایگزین حبس در غالب موارد فاقد ویژگی های مجازات ها هستند ماده ۴۴۲ قانون آئین دادرسی کیفری در خصوص مجازات های جایگزین حبس اعمال نمی شود.

نظر اقلیت

با توجه به اصل تفسیر به نفع متهم و حداقلی بودن اعمال مجازات ماده ۴۴۲ قانون آئین دادرسی کیفری در فرض سوال اعمال می شود.

نتیجهٔ نشست‌های قضایی برای یک‌دست‌کردن رویهٔ قضایی ثبت می‌شود و در کنار آرای وحدت رویه، راهنمای مهم شعب و دادگاه‌هاست؛ هرچند ارزش الزامی آن در حدِ رأی وحدت رویهٔ هیئت عمومی نیست.

مستندات قانونی مرتبط۶

این نشست برای کتابخانهٔ مدونات از مجموعهٔ صورت‌جلسه‌های نشست‌های قضایی شعب دیوان عالی کشور بازخوانی شده است؛ برای استناد رسمی، متن منتشرشدهٔ مرجع قضایی همان نشست مرجع نهایی به‌شمار می‌رود.