نشست‌های قضایی شعب دیوان عالی کشور
نشست قضایی درباره اثبات ادعای رجوع در طلاق رجعی — ۱۳۹۰/۰۸/۳۰
- تاریخ برگزاری
- ۳۰ آبان ۱۳۹۰
- شهر برگزاری
- —
- موضوع
- اثبات ادعای رجوع در طلاق رجعی
پرسش
در پرونده ای بین زن و شوهر طلاق رجعی صادر شده است اما زن مدعی است که پس از گذشت یک ماه شوهر وی آمده و گفته است که رجوع کرده ام و رجوع می کند، لیکن بعد از مدتی که زن مطالبه نفقه می کند، مرد منکر می شود، تکلیف قضیه چیست؟
نظر و پاسخ
نظر هیئت عالی
از آن جایی که زن مدعی است، شوهر وی اظهار رجوع کرده و عملا نیز رجوع نموده است، برعهده اوست که ادعای خود را ثابت کند، در صورت اثبات رجوع و بقای زوجیت، زن، استحقاق نفقه را خواهد داشت.
نظر اتفاقی
زن ممکن است در مدت عده با شوهر خود، در یک محل زندگی کند و یا در دو محل جداگانه، بنابراین عمل رجوع، حتی با لفظ و اشاره نیز تحقق پیدا می کند ولی با توجه به قوانین حاکم و این که ثبت رجوع نیز طبق مقررات الزامی است واصل، عدم رجوع است، در این جا زن (مدعی) باید دلیل بیاورد که مرد رجوع کرده است و در صورت نبودن دلیل، مرد می تواند سوگند یاد کند و اصل نیز عدم رجوع است. راجع به شأن شرعی و فقهی قضیه، چون زن مدعی است که مرد رجوع کرده هر چند که دلیل ندارد، بر اساس اعتقاد خودش مرد رجوع کرده و آثاری به این قضیه بار است، از جمله این که زن نمی تواند ازدواج مجدد کند. در کتب فقهی آمده است که هر چند مرد منکر رجوع باشد، اشکال در تشخیص مدعی است. به خاطر حفظ جهت شرعی قضیه، به زن خود بگوید هر چند تو زن من نیستی، تو را طلاق می دهم تا این مشکل نیز حل شود.
نتیجهٔ نشست‌های قضایی برای یک‌دست‌کردن رویهٔ قضایی ثبت می‌شود و در کنار آرای وحدت رویه، راهنمای مهم شعب و دادگاه‌هاست؛ هرچند ارزش الزامی آن در حدِ رأی وحدت رویهٔ هیئت عمومی نیست.
این نشست برای کتابخانهٔ مدونات از مجموعهٔ صورت‌جلسه‌های نشست‌های قضایی شعب دیوان عالی کشور بازخوانی شده است؛ برای استناد رسمی، متن منتشرشدهٔ مرجع قضایی همان نشست مرجع نهایی به‌شمار می‌رود.