نظریهٔ مشورتی ۷/۱۴۰۰/۱۳ — ۱۴۰۰/۰۲/۲۹

پرسش

ماده ۱۳۱ آیین‌نامه نحوه اجرای احکام حدود، سلب حیات و ... مصوب ۱۳۹۸ تصریح دارد: «ضربات شلاق حدی محکومان زن از شانه تا پایین کمر و به صورت مساوی و غیر متمرکز در تمام نقاط مذکور نواخته می شود و...».

از طرفی، وفق تبصره ماده ۱۳۰ این آیین‌نامه: «چنانچه پزشکی قانونی اجرای شلاق حدی بر قسمتی از بدن محکوم را بلامانع بداند، بر اساس این نظر اقدام می‌شود و نوبت به ضغث نمی‌رسد». آیا منظور از واژه «بدن»، کل بدن زن غیر از مواردی است که ممنوع شده است؛ یا این‌که می‌بایستی واژه «بدن» را در محدوده ماده ۱۳۱ آیین‌امه تفسیر کرد که شامل «شانه تا پایین کمر» است؟

متن نظریه

با توجه به ماده ۱۲۳ «آیین‌نامه اجرای احکام حدود، سلب حیات، قطع عضو، قصاص نفس و عضو و جرح، دیات، شلاق، تبعید، نفی بلد، اقامت اجباری و منع از اقامت در محل یا محل‌های معین مصوب ۱۳۹۸ رییس قوه قضاییه» در خصوص مواضعی از بدن که نواختن شلاق به آن ممنوع است؛ و نظر به اطلاق عبارت «قسمتی از بدن» در تبصره ماده ۱۳۰ آیین‌نامه مذکور، عبارت «قسمتی از بدن» محدود به موضع مذکور در ماده ۱۳۱ (شانه تا پایین کمر زن) نبوده و هر موضعی از بدن را با رعایت ممنوعیت‌های مقرر در ماده ۱۲۳ آیین‌نامه در بر می‌گیرد؛ بنابراین چنانچه پزشکی قانونی در اجرای تبصره ماده ۱۳۰ آیین‌نامه، اجرای شلاق حدی را بر قسمتی از بدن محکوم زن بلامانع بداند، شلاق بر این موضع از بدن ولو خارج از شانه تا پایین کمر باشد اجرا می‌شود و نوبت به ضغث نمی‌رسد.

نظریهٔ مشورتی جنبهٔ راهنمایی دارد و مانند رأی دادگاه لازم‌الاجرا نیست؛ با این حال، چون پاسخ ادارهٔ کل حقوقی قوهٔ قضاییه است، برای فهم رویهٔ اجرایی و پیشگیری از اختلاف، مرجع مهمی به‌شمار می‌رود.