نظریهٔ مشورتی ۷/۱۴۰۰/۱۵۰۶ — ۱۴۰۱/۰۵/۲۹

پرسش

احتراما در پرونده های مربوط به تغییر کاربری غیرمجاز اراضی زراعی و کشاورزی در صورت طرح شکایت در محاکم کیفری و صدور قرار موقوفی تعقیب یا حکم برائت ۱- آیا دادگاه بدون تقدیم دادخواست، ملزم به صدور حکم به قلع و قمع بنا است یا خیر ؟۲- در صورت تقدیم دادخواست قلع و قمع بنا توسط اداره جهاد کشاورزی آیا با فرض احراز تخلف ، دادگاه مجاز به صدور حکم قلع و قمع بنا هست یا خیر ؟ زمان تصویر نظریه شماره ۱۸۵۱/ ۹۸/ ۷ با مرخصی ۱۳۹۸/۱۱/۳۰ اداره کل حقوقی قوه قضاییه در همین خصوص که ازجمله مقرر نموده : «... قلع و قمع بنا ...ماهیت مجازات را ندارد و امور حقوقی است و ...» به منظور ملاحظه و مزید استحضار پیوست می‌باشد.

متن نظریه

برابر رأی وحدت رویه شماره ۷۰۷ مورخ ۲۱/۱۲/۱۳۸۶ هیأت عمومی دیوان عالی کشور صدور حکم مبنی بر قلع و قمع بنا جزء لاینفک حکم کیفری و برابر ماده ۳ (اصلاحی ۱/۸/۱۳۸۵) قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ‌ها، مرتکب بزه تغییر کاربری اراضی زراعی و باغ‌ها بدون اخذ مجوز از کمیسیون موضوع تبصره ۱ ماده ۱ قانون مذکور، علاوه بر «قلع و قمع بنا»، به پرداخت جزای نقدی به شرح مقرر در ماده ۳ قانون مزبورمحکوم می‌شود؛ لذا صدور حکم به قلع و قمع بنا صرفا در صورت احراز تحقق بزه و ضمن صدور حکم محکومیت مرتکب توسط مرجع قضایی، امکان‌پذیر است؛ بنابراین، در مواردی که دادگاه حکم برائت متهم را صادر می‌کند یا به لحاظ شمول مرور زمان، فوت یا جنون متهم، بزه تغییر کاربری غیر مجاز اساسا قابل تعقیب نیست، صدور حکم به «قلع و قمع بنا» به طور کلی منتفی است.

نظریهٔ مشورتی جنبهٔ راهنمایی دارد و مانند رأی دادگاه لازم‌الاجرا نیست؛ با این حال، چون پاسخ ادارهٔ کل حقوقی قوهٔ قضاییه است، برای فهم رویهٔ اجرایی و پیشگیری از اختلاف، مرجع مهمی به‌شمار می‌رود.