نظریهٔ مشورتی ۷/۱۴۰۱/۸۵ — ۱۴۰۱/۰۲/۰۶

پرسش

در پرونده‌ای سه نفر به اتهام مشارکت در قتل عمدی محکوم به قصاص نفس با پرداخت تفاضل دیه گردیده‌اند.

اولیاء دم در روزهای پایانی سال ۱۴۰۰ مبلغ تفاضل دیه را پرداخت نموده‌اند و تقاضای اجرای قصاص را نموده‌اند.

جهت اجرای تشریفات قانونی اجرای قصاص، سال ۱۴۰۱ سر رسیده و نرخ جدید دیه اعلام می‌گردد. با این تفاسیر آیا اولیای دم می‌بایست تفاضل دیه را به نرخ روز پرداخت نمایند یا اینکه با پرداخت فاضل دیه در سال ۱۴۰۰ ذمه‌ی ایشان بری شده است؟

متن نظریه

فاضل دیه پس از قطعیت حکم قصاص و به نرخ روز اجرای قصاص محاسبه و وصول می شود و در موردی‌که متقاضیان قصاص، وجه تفاضل دیه را در سال قطعیت حکم واریز کرده باشند، چنانچه واریز این مبلغ به درخواست قاتل باشد؛ به گونه‌ای که بتوان گفت قاتل امکان تصرف در آن را داشته است، تأخیری که در اثر طی تشریفات بعدی مانند استیذان حادث می‌شود، تأثیری در مبلغ تفاضل دیه ندارد؛ لیکن در غیر فرض اخیر، پرداخت مابه‌التفات تفاضل دیه بر اساس نرخ سال اجرای قصاص ضروری است.

نظریهٔ مشورتی جنبهٔ راهنمایی دارد و مانند رأی دادگاه لازم‌الاجرا نیست؛ با این حال، چون پاسخ ادارهٔ کل حقوقی قوهٔ قضاییه است، برای فهم رویهٔ اجرایی و پیشگیری از اختلاف، مرجع مهمی به‌شمار می‌رود.