ادارهٔ کل حقوقی قوهٔ قضاییه
نظریهٔ مشورتی ۷/۱۴۰۱/۹ — ۱۴۰۱/۰۳/۳۰
- شمارهٔ نظریه
- ۷/۱۴۰۱/۹
- تاریخ صدور
- ۳۰ خرداد ۱۴۰۱
- اعتبار
- راهنمای اجرایی
پرسش
محکوم علیه به جرم تخریب اراضی ملی به پرداخت ۱۸,۰۰۰,۰۰۰ ریال جزای نقدی جایگزین یک ماه حبس و به جرم قطع غیرمجاز درختان جنگلی به پرداخت۱۸,۰۰۰,۰۰۰ ریال جزای نقدی جایگزین ۱۱ روز حبس تعزیری و پرداخت ۵ میلیارد و ۶۰۰ میلیون و ۵۰۰ هزار ریال جریمه نقدی محکوم شد است.
با توجه به تبدیل مجازات حبس درهر دو فقره مجازات به جزای نقدی و در اجرای ماده ۱۳۴ قانون مجازات اسلامی، اولا مجازات اشد کدام است، ثانیا در صورت اعتقاد به اجرای مجازات و غیرمجاز درختان جنگلی بعنوان مجازات اشد و در صورت امتناع محکوم علیه از تأدیه جزای نقدی و بازداشت در اجرای ماده ۵۲۹ قانون آیین دادرسی کیفری و با عنایت به تبدیل مجازات حبس به جزای نقدی، آیا بازداشت مذکور توام با مجازات حبس محسوب می‌شود یا خیر؟
ثالثا بر اساس ماده ۴۲ اصلاحی۱۳۴۸/۰۱/۲۰ قانون حفاظت و بهره برداری از جنگلها و مراتع حداکثر مجازات حبس به جرم موصوف ۶ ماه حبس است، یا بازداشت بدل از جزای نقدی به میزان حداکثر حبس مقرر در ماده مذکور موضوع ماده ۲۹ قانون مجازات اسلامی است یا خیر؟ به عبارت دیگر صرف نظر از میزان جزای نقدی (۵,۶۰۲,۵۰۰,۰۰۰ ریال) و اجازه بازداشت محکوم علیه به ازای هر یکصد هزار تومان یک روز، در صورت بازداشت بدل از جزای نقدی محکوم علیه به مدت۶ ماه (حداکثر حبس مجازات مقرر در قانون) باید زمینه آزادی محکوم علیه را فراهم آورد یا خیر؟ یا اینکه میزان بالا ی جریمه نقدی ادامه بازداشت بیش از ۶ ماه حبس مقرر در قانون را با لحاظ تبدیل مجازات حبس را توجیه می‌کند؟
متن نظریه
جناب آقای رستمی دادستان محترم عمومی و انقلاب شهرستان رودبار با سلام و دعای خیر؛
بازگشت به استعلام شماره ۹۰۲۷/۱۲/۳۷۰۰۰ مورخ ۱۴۰۱/۱/۱۰ به شماره ثبت وارده ۹ مورخ ۱۴۰۱/۱/۱۰، نظریه مشورتی این اداره کل به شرح زیر اعلام می‌شود:
اولا، در فرض تعدد جرایم ارتکابی مختلف، دادگاه مجازات هر یک از جرایم ارتکابی را مطابق ضوابط مقرر در بندهای «ب» و «پ» ماده ۱۳۴ قانون مجازات اسلامی اصلاحی ۱۳۹۹ تعیین می‌کند و چون مطابق بند «ث» ماده مذکور فقط «مجازات اشد مندرج در دادنامه» قابل اجرا است، لذا مجازات‌های تعیین‌شده در دادنامه با عنایت به شاخص‌های مقرر در ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ و تبصره‌های آن با هم مورد مقایسه قرار می‌گیرد تا مجازات اشد مشخص شود؛ چنانچه همه مجازات‌های تعیین‌شده در دادنامه از نظر نوع، میزان و آثار یکسان باشد، با لحاظ منتفی بودن مجازات اشد یکی از مجازات‌های تعیین شده به مرحله اجرا در می‌آید.
ثانیا،هر گاه دادگاه بر اساس مواد ۶۴ و ۸۶ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲، جزای نقدی جایگزین حبس تعیین می‌کند، مکلف است طبق ماده ۷۰ همین قانون مدت حبس را نیز تعیین کند و در خصوص چگونگی اجرا و وصول جزای نقدی باید مطابق ترتیب مقرر در صدر ماده ۵۲۹ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ رفتار شود و هر گاه اجرای حکم جزای نقدی به طریق مذکور در صدر ماده ۵۲۹ قانون فوق الذکر میسور نشود، در این صورت با رعایت ماده ۸۱ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ و عدم اجرای مفاد حکم جزای نقدی از سوی محکوم‌علیه، مجازات اصلی (حبس) مطابق ماده ۷۰ قانون پیش‌گفته نسبت به وی اعمال می‌شود و در هر صورت حبس بدل از جزای نقدی نسبت به محکوم‌علیه مذکور در فرض سؤال منتفی است.
ثالثا، در فرض پرسش که حداکثر مدت حبس مقرر در قانون برای جرم موضوع ماده ۴۲ قانون حفاظت و بهره‌برداری از جنگلها و مراتع مصوب ۱۳۴۶ با اصلاحات بعدی شش ماه تعیین شده است با لحاظ ماده ۲۹ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲، میزان بازداشت بدل از جزای نقدی از حداکثر مدت حبس جرم یادشده (شش ماه) بیشتر نخواهد
نظریهٔ مشورتی جنبهٔ راهنمایی دارد و مانند رأی دادگاه لازم‌الاجرا نیست؛ با این حال، چون پاسخ ادارهٔ کل حقوقی قوهٔ قضاییه است، برای فهم رویهٔ اجرایی و پیشگیری از اختلاف، مرجع مهمی به‌شمار می‌رود.
مستندات قانونی مرتبط۸
این نظریه برای کتابخانهٔ مدونات از مجموعهٔ نظریات مشورتی ادارهٔ کل حقوقی قوهٔ قضاییه بازخوانی شده است؛ برای استناد رسمی، متن منتشرشدهٔ همان اداره مرجع نهایی به‌شمار می‌رود.