ادارهٔ کل حقوقی قوهٔ قضاییه
نظریهٔ مشورتی ۷/۱۴۰۰/۱۴۳۸ — ۱۴۰۰/۱۱/۰۹
- شمارهٔ نظریه
- ۷/۱۴۰۰/۱۴۳۸
- تاریخ صدور
- ۹ بهمن ۱۴۰۰
- اعتبار
- راهنمای اجرایی
پرسش
چنانچه مجازات قانونی بزهی درجه چهار یا پنج باشد و دادگاه در حکم صادره حداقل مجازات بزه موصوف را برای متهم در نظر بگیرد یا با اعمال تخفیف از حداقل نیز کمتر در نظر گرفته شود ، مثلا در بزه کلاهبرداری دادگاه برای متهم یک سال حبس در نظر گرفته و مجازات در نظر گرفته شده در درجات دیگر قرار بگیرد( درجه شش ) ، اولا آیا تعیین مجازات موجب تغییر درجه بزه می گردد یا خیر به عبارت دیگر آیا تعیین یکسال حبس موجب درجه شش تلقی شدن بزه موصوف می گردد یا خیر ، ثانیا وفق ماده ۲۵ قانون مجازات اسلامی، مجازات موصوف موثر تلقی می گردد یا خیر ؟
متن نظریه
اولا، ملاک تشخیص «درجه جرم» مجازات قانونی جرم است که بر اساس شاخص‌های مقرر در ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ و تبصره‌های آن مشخص می‌شود؛ صرف‌نظر از این‌که قاضی در مقام صدور حکم با توجه به عوامل مشدده یا مخففه مجازات (از جمله تعدد و تکرار یا وجود جهات تخفیف) چه مجازاتی برای مرتکب تعیین می‌کند.
ثانیا، با عنایت به تصریح ماده ۲۵ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ مبنی بر این‌که: «محکومیت قطعی کیفری در جرایم عمدی پس از اجرای حکم یا شمول مرور زمان در مدت مقرر در این ماده، محکوم را از حقوق اجتماعی به عنوان مجازات تبعی محروم می‌کند»، ملاک داشتن یا نداشتن سابقه محکومیت مؤثر کیفری، همان محکومیت قطعی کیفری مندرج در حکم است؛ هرچند در تعیین مجازات به لحاظ جهات قانونی مقررات تخفیف یا تشدید اعمال شده باشد.
نظریهٔ مشورتی جنبهٔ راهنمایی دارد و مانند رأی دادگاه لازم‌الاجرا نیست؛ با این حال، چون پاسخ ادارهٔ کل حقوقی قوهٔ قضاییه است، برای فهم رویهٔ اجرایی و پیشگیری از اختلاف، مرجع مهمی به‌شمار می‌رود.
مستندات قانونی مرتبط۲
این نظریه برای کتابخانهٔ مدونات از مجموعهٔ نظریات مشورتی ادارهٔ کل حقوقی قوهٔ قضاییه بازخوانی شده است؛ برای استناد رسمی، متن منتشرشدهٔ همان اداره مرجع نهایی به‌شمار می‌رود.