ادارهٔ کل حقوقی قوهٔ قضاییه
نظریهٔ مشورتی ۷/۱۴۰۴/۲۷۷ — ۱۴۰۴/۰۸/۲۵
- شمارهٔ نظریه
- ۷/۱۴۰۴/۲۷۷
- تاریخ صدور
- ۲۵ آبان ۱۴۰۴
- اعتبار
- راهنمای اجرایی
پرسش
شخص «الف» دعوایی به خواسته مطالبه خسارت به مبلغ ده میلیون ریال به طرفیت شخص «ب» در دادگاه صلح شهرستان خوی مطرح کرده و مدعی است وفق قرارداد، از خوانده که ساکن سنندج است، بذر را در شهرستان خوی خریداری کرده و تحویل گرفته است؛ دادگاه صلح شهرستان خوی به اعتبار محل اقامت خوانده، قرار عدم صلاحیت به شایستگی محاکم صلح سنندج صادر کرده است؛ دادگاه اخیر نیز جلسه رسیدگی برگزار و به بی‌حقی خواهان اظهار نظر کرده است؛ خواهان پرونده به این رأی اعتراض و ضمن تجدید نظرخواهی، ایراد عدم صلاحیت را مطرح و اعلام نموده است محل اجرای قرارداد شهرستان خوی است؛ با ارجاع پرونده به شعبه ششم دادگاه تجدیدنظر استان، این دادگاه معتقد است ایراد عدم صلاحیت وارد بوده و می‌بایست دادگاه صلح شهرستان خوی به موضوع رسیدگی می‌کرد.
در چنین فرضی، آیا این دادگاه می‌تواند قرار عدم صلاحیت به شایستگی دادگاه صلح خوی صادر کند و یا با توجه به حکم تبصره ۴ ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲ که مقرر می‌دارد: در مورد دادگاه‌های صلح واقع در حوزه‌های قضایی دو استان و نیز اختلاف بین دادگاه صلح و دادسراها یا دادگاه‌های حقوقی یا کیفری یا بخش حوزه قضایی دو استان، حل اختلاف با شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استانی است که مرجع قضایی آن استان آخرین قرار عدم صلاحیت را صادر نموده است، باید پرونده از طریق شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان کردستان تعیین تکلیف شود؟ شیوه حل اختلاف و تعیین صلاحیت در این پرونده چگونه است؟
متن نظریه
در فرض سؤال که دادگاه صلح واقع در حوزه قضایی یک استان قرار عدم صلاحیت به شایستگی دادگاه صلح واقع در حوزه قضایی استان دیگر صادر کرده و دادگاه اخیر اقدام به رسیدگی و صدور حکم کرده و با تجدیدنظرخواهی و اعتراض تجدیدنظرخواه (خواهان بدوی) به عدم صلاحیت محلی دادگاه بدوی، دادگاه تجدیدنظر اعتراض را وارد دانسته است؛ وفق ماده ۱۷ قانون شورای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲، موضوع مشمول ماده ۳۵۲ قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹ است و مرجع تجدیدنظر ضمن نقض حکم، پرونده را به مرجع صالح ارسال می‌نماید و از آنجا که اختلاف صلاحیت بین دادگاه‌های صلح دو استان محقق نشده است و دادگاه تجدیدنظر در مقام حل اختلاف اقدام نکرده است، موضوع منصرف از بند «ب» تبصره ۴ ماده ۱۲ قانون شورای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲ است.
شایسته ذکر است، با توجه به ملاک بند ۱ ماده ۳۷۱ قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹، دادگاه تجدیدنظر استان در صورتی می‌تواند در اجرای ماده ۳۵۲ این قانون رأی دادگاه بدوی را به لحاظ عدم صلاحیت محلی نقض کند که در دادگاه بدوی نسبت به صلاحیت محلی ایراد شده و دادگاه به آن توجه نکرده باشد.
نظریهٔ مشورتی جنبهٔ راهنمایی دارد و مانند رأی دادگاه لازم‌الاجرا نیست؛ با این حال، چون پاسخ ادارهٔ کل حقوقی قوهٔ قضاییه است، برای فهم رویهٔ اجرایی و پیشگیری از اختلاف، مرجع مهمی به‌شمار می‌رود.
مستندات قانونی مرتبط۳
این نظریه برای کتابخانهٔ مدونات از مجموعهٔ نظریات مشورتی ادارهٔ کل حقوقی قوهٔ قضاییه بازخوانی شده است؛ برای استناد رسمی، متن منتشرشدهٔ همان اداره مرجع نهایی به‌شمار می‌رود.